Je bent recent gestart als zelfstandige of wil starten. Als je boekhouder het niet al deed, dan is er waarschijnlijk iemand in je omgeving die vraagt: “En hoe ga je sparen voor je pensioen?”Via een VAPZ, oftewel een Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen, natuurlijk! De overheid moedigt dit aan met fiscale voordelen. Je hoeft niet te wachten tot je “genoeg verdient.” Juist als starter is het slim om er vandaag mee te beginnen. Al is het met een klein bedrag.
TL;DR
✔ Het wettelijk pensioen voor zelfstandigen is geen vetpot (rond de €1.243 per maand). Een VAPZ is de fiscaal voordeligste manier om dat aan te vullen.
✔ Je kiest zelf hoeveel je stort (max €4.086,34 in 2026). De premies zijn aftrekbaar als beroepskost.
✔ Een sociaal VAPZ laat je tot 15% meer storten (max €4.701,54) en biedt extra bescherming bij arbeidsongeschiktheid en overlijden.
✔ VAPZ zit bijna altijd in tak 21 (gewaarborgd rendement), maar combiformules met tak 23 bestaan voor wie jong is en meer risico kan nemen.
✔ Je kan elk jaar pauzeren of stoppen. Een VAPZ heeft geen verplichte looptijd.
Een VAPZ is eigenlijk vrij simpel. Het is een spaarverzekering waarmee je als zelfstandige een extra pensioenpotje opbouwt, bovenop je wettelijk pensioen. Jij bepaalt zelf hoeveel je stort, wanneer je stort, en of je maandelijks, per kwartaal of jaarlijks betaalt. Heb je een minder jaar? Dan pauzeer je de stortingen even.
De maximale spaarbijdrage bedraagt 8,17% van je netto belastbaar beroepsinkomen van drie jaar geleden met een plafond van 4.086,34€. Fiscaal krijg je een voordeel, want je premies worden beschouwd als beroepskost. Dat betekent dat je er minder belastingen én lagere sociale bijdragen door betaalt.
Ook als starter mag je instappen. Je referentie-inkomen ligt dan nog laag, waardoor je maximumpremie beperkter is. Maar zelfs €500 of €1.000 storten levert je onmiddellijk fiscaal voordeel op. Tijd is je grootste bondgenoot bij pensioenopbouw, dus probeer zo snel mogelijk op te starten na je start als zelfstandige.
Er bestaan twee varianten waartussen je kan kiezen.
Voor wie net begint en nog geen uitgebreid verzekeringsnet heeft, is het sociaal VAPZ vaak de juiste keuze. Je spaart meer, je bent beter beschermd, en het kost je amper extra. Of dit voor jou interessanter is hangt af van je situatie, je bestaande dekkingen en je prioriteiten. Laat je informeren, vergelijk, en beslis zelf.
Neen, dat zijn geen gangpaden in de IKEA. Als je een VAPZ afsluit, wordt je geld belegd. En daar heb je in grote lijnen twee opties.
De wet schrijft voor dat een VAPZ een kapitaalgarantie moet bieden. Daarom zit het overgrote deel van de VAPZ-contracten in tak 21. Logisch. Maar er bestaan ook combiformules waarbij een deel van je premie (bv. 25%) in tak 23 wordt belegd, met een ingebouwd vangnet richting het einde van je contract. Voor wie jong is en nog dertig jaar of meer voor zich heeft, kan zo’n mix interessant zijn. Je geeft een klein stukje zekerheid op in ruil voor meer groeipotentieel. Over dertig jaar is dat een serieus verschil in rendement.
Je VAPZ-kapitaal komt vrij op het moment dat je je wettelijk pensioen opneemt. Neem je vervroegd wettelijk pensioen op? Dan volgt je VAPZ mee. Je hoeft dus niet te wachten tot je 67 bent.
Bij uitkering betaal je een RIZIV-bijdrage van 3,55% en een solidariteitsbijdrage van 0 tot 2%. Daarbovenop word je belast via het systeem van fictieve rente.
De rekensom is snel gemaakt. Wat je aan de instapkant bespaart aan belastingen en sociale bijdragen, weegt ruimschoots op tegen wat je aan de uitstapkant betaalt. Daar tussenin heeft je geld jaren de tijd gehad om te groeien. Dat is het hele punt.
Dus. Neem het mee in je eerste gesprek met je boekhouder, je verzekeringsmakelaar of je financieel adviseur. Stel de vraag: “Welk VAPZ past bij mijn situatie, en hoe past het in mijn totaalplaatje?” Dat ene gesprek kan je op lange termijn duizenden euro’s opleveren. En dat is een goeie investering van een halfuurtje.
VAPZ staat voor Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen. Het is een spaarverzekering in de tweede pensioenpijler waarmee je als zelfstandige fiscaal voordelig extra pensioenkapitaal opbouwt.
VAPZ is er voor alle zelfstandigen en fiscaal de voordeligste eerste stap. POZ (Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen) is een aanvulling bovenop je VAPZ, bedoeld voor zelfstandigen zonder vennootschap. IPT (Individuele Pensioentoezegging) loop je via je vennootschap en laat hogere stortingen toe. Kort gezegd: VAPZ is de basis, POZ en IPT komen erbij naarmate je groeit.
a. Je referentie-inkomen is als starter nog laag, waardoor je maximumpremie beperkter is. Maar zelfs een klein bedrag levert onmiddellijk fiscaal voordeel op.
Absoluut. Een VAPZ is volledig vrijwillig. Je kiest elk jaar opnieuw of en hoeveel je stort. Er is geen verplichte minimumlooptijd. Slecht jaar gehad? Dan stort je even niks.
Tak 21 is een spaarverzekering met gewaarborgd rendement en kapitaalgarantie. Veilig en voorspelbaar. Tak 23 is een beleggingsverzekering waarbij je rendement gekoppeld is aan fondsen. Hoger potentieel, maar geen garantie op je kapitaal. Een VAPZ zit wettelijk bijna altijd in tak 21, al bestaan er ondertussen combiformules.
Bij uitkering op pensioenleeftijd betaal je een RIZIV-bijdrage van 3,55%, een solidariteitsbijdrage tussen 0% en 2%, en belasting via het systeem van fictieve rente.
Ja. Een VAPZ sluit je af op je eigen naam, niet via je vennootschap. Je kan het perfect combineren met een IPT (Individuele Pensioentoezegging) via je vennootschap, voor extra pensioenopbouw. Die combinatie is fiscaal vaak erg interessant, maar laat je wel goed informeren.
